xoves, 21 de setembro de 2017

GALICIA INMORRENTE



LUZ DE GALICIA

 (A poeta Luz Pozo representa a Real Academia Galega no ano 2012 na celebración no salón de actos do noso Instituto do 150 aniversario do primeiro Instituto provincial na cidade da Coruña. Día 13 de novembro).



(Acto do 150 aniversario de Instituto Provincial na Coruña. Salón de actos do Eusebio da Guarda. Luz Pozo Garza aparece na compaña de distintas autoridades civís e académicas. Ela representa a Real Academia Galega)
 
Celebra este ano a poeta Luz Pozo Garza noventa e cinco anos de vida. Con ese gallo organizou a Real Academia Galega –unha das casas que gozosamente habita Luz- unha homenaxe. Nós sumámonos a esa celebración na medida das nosas posibilidades. Relembraremos os vínculos que nos unen con ela, ás persoas que amamos e participamos do labor do Instituto Eusebio da Guarda. Pequenos mais poderosos fíos: Luz impartiu clases de galego no Salón de Actos do Instituto antes de que a aprendizaxe do noso idioma se impartise no currículo; Luz acolleu no seu seo amantiño a algunhas das nosas mellores docentes (vid. Nota) e esa amizade perpetúase ata hoxe a través incluso dos seus fillos; Luz representou á Academia en actos importantes do centro e importantes para a cidade; Luz, en fin, acolle sempre hospitalaria e rica en virtudes, os nosos máis prezados ex alumnos na súa casa coruñesa. Faremos esta grata relembranza por medio dunha serie de fotos.


 (O grupo Gelría, integrado por Elena Tarrats, Mario G. Cortizo e Federico Mosquera -Mario e Federico son ex alumnos nosos-  publican o seu traballo discográfico "Cantos de Poeta" no ano 2016. Entre os poetas galegos escollidos nese traballo figura Luz Pozo. Na foto vémolos na casa coruñesa de Luz, quen os recibe amorosa. Vemos tamén a Olga Patiño, outra das grandes voces poéticas de Galicia. Olga foi a persoa que preparou o encontro entre Luz e os membros de Gelría, un labor digno de agradecemento, así nolo fan saber os nosos ex alumnos)


(Na casa coruñesa de Luz. Fala Gelría: "Luz tratounos moi ben... E descubrimos unha faceta dela para nós descoñecida, que é a súa vocación musical. Agasallámoslle unha partitura da canción que fixemos súa, que ela mesma leu tocándoa no piano. E amosounos algunha melodía súa. Unha caixa de sorpresas...")

En segundo lugar, presentarémosvos tres poemas dos dez da autora seleccionados por outros tantos  insignes poetas galegos e que aparecen no libriño Un Pozo de Luz editado pola RAG con data 21 de xullo de 2017. Mil primaveras máis para a poesía de Galicia!



ILLAS CÍES
                Chamóuselles tamén illas das Pombas
                R. Otero Pedrayo
Nas Cíes descubrimos a pericia das aves
e a medida celeste onde reside a luz

Bañámonos nas ondas
a compartir sulagos con dóciles palmípedas
                                               e cunchiñas de nácara

Era o verán
Chegaban ventos fríos do primeiro cuadrante
                                               os ventos tersos do Nordés

Con labios exaltados bicábasme nas tempas
E querías que fora a raíña dos mares
ou deslizabas verbas secretas nos oídos

Nos xogos inocentes
debuxei  no teu peito os signos da alegría
Despois grabei na area os símbolos da patria:
                               espirais
                                               caracolas
                                                               esvásticas solares
Cousas do paraíso...

Naquelas latitudes oceánicas azul
                                                               azul delirio
tracei como remate un labirinto tácito
para salvar o amor

“Demanda do Grial”. Prometo a flor de loto (1992)



ANXOS CON PATÍNS BRANCOS
NA PRAZA DE O GROVE

                               Xaneiro, 1992

Andei as rúas doutros anos na vila mariñeira
Os vieiros que cirnunvalan espacios misteriosos

Meditei na ponte veneciana
No camiño iniciático
Que leva á illa do tesouro
Inda por descubrir

Por debaixo pasaban as ondas coma a vida
                musitaban as aves as puras letanías
                dunha levitación non aprendida

En procura de ti
xurdía a cegadora presencia da Lanzada
en liñas sinuosas que se ofrecen intactas
coma unha arpa
que fire o corazón de emoción sideral
Mística

Soaban as palabras de amor e mais a morte
Non aprendín aínda a escoitalas sen pranto...

...pero ninguén me viu chorar
agás dúas meniñas na praza do concello
cando lía eu a prensa
na apoiatura dun bloque de granito tallado:
                               Viñeron xunta mín
                               Con patíns brancos
                               Con palabras purísimas de rula
                               Con ollos de solsticio
                               Con esguince de arcanxo
                               Con azas a porfía...

Un anxo iniciativo. Outro moderador
Preguntáronme o nome
Preguntáronme a tabla de multiplicar
Os ríos de España
As fontes de enerxía

(Non sei se me aprobaron)

Dixéronme que viñan onda min porque me vían igual ca
rula solitaria: “si no es la tortolica que está
viuda y con dolor”

Non sabían os anxos
que estou aprendendo a vivir...

“A praia da Lanzada”. Prometo a flor de loto (1992)




SUBIDA Ó PÍA PAXARO

                                               Cuanto más alto subía
                                                               San Juan de la Cruz


Chegabamos á luz collidos polo van
                                               en procura de nós

En procura dos cumios para apreixar a terra
                                               na ascese da ascensión

Para abrazar a vida
                               a Galicia en silencio

Para beber amor un grolo de luz viva en presente purísimo
Esquecidos anceios e arelanzas

As aves dominaban os espacios gloriosos
                                                               onde fuxen as sombras

Aspiramos un hálito de xestas e de laxes
                               un recendo de espiños
                               o sobresalto dos insectos
                               o frío delgadísimo da saudade absoluta
                               que fire e cega silenciosamente

Recolle todo na túa alma –dicías-
                                               Este é o meu agasallo

Xúntanse as mans nunha pregaria
e os labios fuxidíos respiran o misterio da luz
A súa potestade sobrehumana

“Demanda do Grial”. Prometo a flor de loto (1992)



 (Luz Pozo con amigas: xantar de xubilación da súa amiga Mª Teresa Rodríguez Taboada, catedrática do noso Instituto,  o 27 de xuño do 2002)

 
 (Acto xubilación no ano 2002. Luz Pozo aparece no medio da imaxe. Salón de Actos do noso Instituto)
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

(Nota:

“Somos amigas e Luz veu coas súas fillas ao Hotel Atlántico á miña xubilación. Tiven moito trato con ela a través dunha amiga común, Maruxa Olavide, tamén poetisa e pintora. Eu continúo a relación co seu fillo Gonzalo, quen exercera de profesor de inglés un tempo no Instituto, ao igual que a súa filla Luz... Cando eu cheguei destinada á Coruña, Luz acolleume con grande cariño e levoume á súa casa. Daquela estaba ela en Monelos... Eu sempre a admirei e sempre a quixen moito. Temos compartido disfrazármonos xuntas polos Carnavais e temos viaxado xuntas á casa doutra gran amiga e gran muller, Conchita Teijeiro, de Lugo, creadora de As Nais. Outra gran galega e moi amiga de Maruxa Olavide... “ Estas palabras foron pronunciadas para nós pola Catedrática xubilada do noso Instituto, Mª Teresa Rodríguez Taboada, a quen moito llas agradecemos)




mércores, 13 de setembro de 2017

ENTREVISTAS DE VERÁN



ENTREVISTAS DE VERÁN


ENTREVISTA A XULIA PISÓN, EX ALUMNA DO EUSEBIO DA GUARDA




R. Soto: -Moitas grazas, Xulia, por concedernos a entrevista. Imos empezar polo Instituto: durante que período fuches alumna do Eusebio? Recordas algunha anécdota que nos queiras contar? Gardas lembranzas especiais dalgún profe?


Estiven no Eusebio desde 1º da ESO ata 1º de Bacharelato. Non foi precisamente a miña mellor experiencia académica, así que non gardo demasiadas anécdotas agradables. Despois marchei a Adormideras e cambiou bastante o conto.

O profesor do que mellores recordos teño é Adelino (non recordo o apelido), o profesor de Historia, era unha gran persoa.


Agora tócanos darche parabéns... Se se admite a metáfora, vas vento en popa, e a verdade é que dá gusto ver a nosa mocidade triunfar ou ir ben encarreirada polo camiño que leva a aquelas metas autopropostas, que un mesmo se marcara. Corríxeme se me equivoco: levas publicados tres cómics, tes xa a experiencia dunha exposición colectiva, contas cun premio (Xuventude crea, concedido pola Xunta no 2015) e este verán arrasas co teu cartel sobre as festas coruñesas. Estarás, canto menos, medianamente satisfeita... Custouche chegar ata aquí? 


Si, mantívenme bastante ocupada estes anos, dá un pouco de vertixe pensar o rápido que pasou todo. Porque a miña é unha historia atípica, non empecei a traballar en serio no mundo da ilustración e o cómic ata fai 3 anos.

Eu tiña outra profesión e outro futuro por diante, non o que quixera, pero totalmente respectable e acomodado. Pero ás veces, por circunstancias, preséntasenos unha oportunidade, un instante no que atreverse a vivir a outra vida… e se es o suficientemente valente (ou estúpido) para saltar ó vacío… podes chegar a vivir do que realmente che fai feliz.

Creo que foi Spielberg que dixo que os soños non veñen de fronte, non berran “este é o teu soño deberías facer isto para sempre”,  son un susurro que vén desde atrás… os soños non berran, susúrranche na orella. E hai que esforzarse cada día para oílos. Eu tardei un pouco, pero ó final conseguín escoitalos.

Se me custou chegar ata aquí? Pois despois de dar moitas voltas na vida, agora síntome por fin no meu camiño… nunca traballei tanto como nos últimos tres anos de tinta, suor e falta de sono, pero tamén foron os máis felices da miña vida.




-Centrémonos no cartel que anuncia as festas de María Pita 2017. A idea é estupenda, brillante diría eu, orixinal. De novo déixame que te felicitemos. María Maior Fernández da Cámara Pita, coñecida como María Pita, baixa do seu pedestal para liderar de novo o pobo coruñés, pero esta vez por motivos non guerreiros, senón festivos. Unha María P. que, inda persistindo unha certa dose de idealización decimonónica  -sabemos que desde un punto de vista real e histórico ela non era nin xove nin delgadiña de cintura coma a palla de centeo-, convértese nunha figura actual, unha María Pita rockeira case... E un pobo moderno: con presenza de varias xeracións asemade, con indicadores tecnolóxicos de vivirmos xa no século XXI, con presenza de xentes de varias orixes . A excepción é o soldado rubio con casco: é Drake? Que nos podes dicir da recepción do teu cartel, gustoulles aos coruñeses, non si? Percibíchelo ben?


Si, o cartaz tivo unha recepción estupenda por parte do público. Estiven a seguir a actividade en RRSS e a gran maioría das impresión foron positivas.

Foi un traballo moi difícil, sentin moita presión pola responsabilidade que era para min facer a imaxe das festas da Coruña, así que ó final optei por ser fiel ó meu estilo e á miña perspectiva feminina, vitalista, desenfadada e un pouco rockeira… e que fora o que tivera que ser. E xa ves, saiu ben!

E o soldado é o pobre inglés morto que se representa ós pés de María Pita na estatua pa praza do Concello, dábame pena e quixen darlle a oportunidade de unirse á festa igual que a Maria… Aínda que parece un pouco despistado.


Formas xa parte da pléiade de ilustradores e cartelistas coruñeses: José Gómez Naya, Álvaro Cebreiro, Mª Dolores Díaz Baliño, Urbano Lugrís, Carmela Correa-Barceló,  Miguelanxo Prado, Xosé Cobas, Carlos Arrojo, Lucía Cobo ... Incluso podía eu citar o noso ex alumno que traballa agora en Barcelona, Cristian Diamante. Fálanos, por favor, dos teus modelos, referentes, influencias...


En canto a referentes de cómic temos en Galicia dous grandes debuxantes de Comics que son parte esencial dos meus referentes, Emma Ríos e David Rubín. Internacionais temos a Blutch, Craig Thompson, Tony Moore etc. Referentes moi dispares que me axudan a construír e pulir o meu propio estilo.

Pero os cómics son unha influencia relativamente recente do meu traballo. A literatura e o cine son a base da miña actividade creadora.


Xulia: que estás lendo arestora?


Pois en comic estou a ler Jazz Maynard de Raule e Roger Ibáñez. E en literatura teño na mesa Las amargas lágrimas de Petra Von Kant, de R.W. Fassbinder.


Proxectos a medio e longo prazo, por favor.


Agora mesmo ando combinando pequenos traballos e encargos de ilustración cun cómic longo, que intentarei mover por editoriais. E ata aquí podo ler…


Moitas grazas de novo por atendernos. Unha aperta grande, outra para teu pai, a quen leo e aprecio. Os mellores desexos para ti, para o teu longo e prometedor futuro!



Grazas a ti!



::::::::::::::::::

(NOTA:
O prof. Adelino García Brión, docente de Xeografía e Historia durante moitos anos no noso Instituto, pasou xa a mellor vida. Compartimos con Xulia o aprecio por el. Que a terra lle sexa leve!)