mércores, 19 de xullo de 2017

ENTREVISTAS DE VERÁN



ENTREVISTAS DE VERÁN.


ENTREVISTA A SUSANA MARTÍNEZ-CONDE GARCÍA, EX ALUMNA DO INSTITUTO.

 (Susana Martínez-Conde, foto tomada de Internet)


(Vedes que bo é o verán, que nos concede un extra de tempo libre para facer outras cousas... Este día, buscando na aldea uns papeis perdidos, atopei unha vella revista do Instituto, Luar, feita en marzo de 1986; nela había un escrito dunha adolescente, alumna daquela do centro, e así foi como empezou a nosa comunicación a través do correo electrónico).


Mª Rosario Soto: - Buscando entre vellas carpetas atopei un escrito sumamente poético e cheo de incipientes valores literarios asinado por Susana Martínez-Conde García. Pregúntome se é vostede. Tendo en conta que nos EEUU tenden a modificar e reducir os apelidos compostos, é moi posible que si sexa vostede a autora do escrito do ano 1986. Eu daquela levaba a modesta revista do Instituto, titulada LUAR. Se é da súa autoría, teño intención de subila ao blog que administro, cazatesouros. Daríame o seu permiso?


Susana Martínez: - Efectivamente, o meu nome completo é Susana Martínez-Conde García, e fun alumna do Eusebio da Guarda, calculo que entre os anos 1983 e 1987. Durante este tempo contribuín con varios escritos a LUAR, incluíndo un par de contos e poemas que gañaron os concursos literarios do Instituto cando cursaba terceiro e COU. Encantaríame saber a que escrito en concreto te refires e por suposto, tes o meu permiso para subilo ao blog que administras. A miña profesora de galego foi Pilar Pallarés, dela recordo sentirme animada polos seus comentarios ás miñas redaccións e recordo igualmente con admiración a súa contribución á antoloxía poética De Amor e Desamor II. Tamén exerceu en min unha gran influencia Pilar García Negro, que fora a miña profesora de Lingua/literatura española (dando a clase en galego). Aínda que desde moi cedo me inclinei por unha carreira científica, a escritura seguiu sendo o meu hobby ata o día de hoxe. Adxunto os enlaces a un par historias moi curtas que publiquei nas revistas Quo (en castelán) e Nature (en inglés): http://www.quo.es/ciencia/amor-recalentado


 (Portada da revista LUAR do Instituto, curso 1985-6)


- Moitas grazas. Creo, así a todo, que vou abusar da túa benevolencia e xenerosa disposición de ánimo. Verás: no curso no que eu entrei no Instituto (85-86), que é o mesmo curso no que editamos (de forma moi cutre, todo hai que dicilo) a revista de LUAR que conservo, tanto Pilar Pallarés como Pilar García Negro xa non están no claustro (P. Pallarés creo recordar que pasou ao IES R. M. Pidal/Zalaeta, e P. G. Negro pasou á UDC). Así que vouche pedir que fagas un esforzo mnemotécnico e intentes recordar quen che deu galego ese curso. Os nomes dos membros do daquela chamado Seminario de Galego nese curso, 85-86, son estes: Mª Eugenia (ou Uxía) López Meirama, Elvira Martínez Lage, Alfredo Millán, Mª Rosario Soto (ou Charo Soto) e Mª Xosé Vázquez Lamas (ou Masé). Tamén quixera preguntarche que profesor ou profesora da área de ciencias (bioloxía ou química...) recordas con especial cariño, no caso de que realmente houbese un profesor que recordes especialmente. 


- O esforzo mnemotécnico non é tal, máis ben estou encantada pola oportunidade de recuperar moitas lembranzas que xa tiña medio esquecidas. De feito, creo recordar que ti e mais eu nos coñecimos en persoa, quizais durante o primeiro ano de LUAR. En concreto, recordo ter ido ao Concello coa profesora que levaba LUAR, e quizais con algunha outra alumna, para entrevistar a Francisco Vázquez, alcalde daquela da Coruña. Non recordo gran cousa da entrevista en si, agás o feito de sentirme bastante intimidada polas circunstancias... En canto ás miñas profesoras de galego no Instituto, tes razón: nin Pilar Pallarés nin Pilar García Negro me deran clase en terceiro. Mencioneinas porque foran as profesoras que máis pegada deixaron en min. Curiosamente, conservo talvez con máis cariño as memorias de profesores de fóra que de dentro da área de ciencias nesa época. Gustáronme moito as clases de historia de Adelino García Brión, e tamén as de Consuelo Mariño. Así mesmo, as clases de filosofía de Luis Artigas (quen tamén lle dera clase no seu día á miña nai no Instituto). En canto ás clases de galego, tiven en COU (e posiblemente tamén en terceiro) a Uxía. Na área de ciencias recordo a Nieves Vieitez, en física e química de primeiro... Tamén informática co profesor Chao en segundo (era a primeira vez na miña vida que vía un ordenador!). En terceiro tiven física e química, e en COU física, cun profesor que me encantaba como persoa (apelidábase Suárez), pero faltou moito a clase debido ás baixas por depresión. Ao pouco de irme do Instituto souben que se suicidara, e aínda penso nel de vez en cando.




- Cales son os teus proxectos inmediatos, os teus logros máis valorados por ti mesma? E dime, sempre que non o xulgues unha intromisión no plano persoal,  se namoraches dun estadounidense.


-Con respecto ás preguntas de tipo biográfico que me formulas: adxúntoche unha foto dunha páxina de respostas á cuestións semellantes que me fixeron ao recibir o premio “100 Españoles” en 2014. O cambio máis significativo entre ese momento e agora é que me mudei a NYC, onde son “Catedrática de Oftalmoloxía, Neuroloxía, Fisioloxía e Farmacoloxía na Universidade do Estado de Nova York”. Os meus proxectos máis inmediatos, á parte dos mencionados no documento adxunto, inclúen o desenvolvemento dunha nova prótese neural (en colaboración co laboratorio do meu marido, Stephen Macknik) para axudar a pacientes que perderon a vista.

                O meu marido e mais eu coñecímonos cando ambos os dous eramos bolseiros postdoutorais no laboratorio do premio Nobel David Hubel. Fomos bos amigos e grandes colaboradores durante cinco anos, antes de chegar a ser parella. Unha vez ampliada a relación no plano romántico, só tardamos nove meses en casar, xa que nos coñeciamos perfectamente o un ao outro, a través da nosa amizade e relación de traballo. Esta "ampliación" da nosa colaboración profesional é quizais a mellor decisión que tomei nunca.


- Susana, que estás lendo arestora?


-Estes son algúns dos libros que lin no último par de meses: Stoner, de John Williams; El monarca de las sombras, de Javier Cercas (un dos autores favoritos); The hound of the Baskervilles, de Arthur Conan Doyle (a única aventura de Sherlock Holmes que me faltaba por ler); Hunger, de Roxanne Gay; Persepolis, de Marjane Satrapi; The stars are fire, de Anita Shreve (este remateino xusto a noite pasada). Un libro que acabo de comprar, pero que aínda non empecei a ler (quizais o faga esta fin de semana) é: Logicomix: An epic search for truth, de Apostolos Doxiadis  (sobre Bertrand Russell). Creo que isto é todo. Encantoume saber de ti de novo. Espero que poidamos volver a coincidir en persoa algún día –quizais para tomar un café- nunha próxima visita á Coruña. Apertas desde N.Y.


-O pracer foi mutuo. Moitísimas grazas pola túa xenerosa dispoñibilidade. Longos anos de vida lúcida mentalmente para ti e mais para os teus! Dáte por convidada a ese café.





 :::::::::::::::::::::::::::::::::::::

DOCUMENTOS ADXUNTOS

Os tres fitos da súa traxectoria profesional que considera máis importantes son: primeiro, descubrir que un diminuto movemento dos ollos , que se consideraba sen valor ningún, é fundamental para a visión. Este achado foi portada da revista Scientific AmericanInvestigación y Ciencia na súa edición española-; segundo, recibir o Premio Internacional de Investigación EyeTrack Award, polo seu traballo sobre o uso de movementos oculares patolóxicos como ferramenta diagnóstica nos parkinsonismos, e por último, o seu libro de divulgación científica, Los engaños de la mente, que se converteu nun éxito editorial e acaba de recibir o Premio Prisma ao mellor libro do ano (Tradución ao galego nosa,  da entrevista publicada no 2014 co gallo da entrega do Premio “100 Españoles”).

::::::::::::::::::::::::::::::::



Concerto grosso en Re.

Relémbrote. Relémbrote cando os ventos fríos do norte vasoiran as

áridas terras do sul.

Relémbrote. Cando no horizonte, o ceo e o mar son a mesma cousa.

Relémbrote. Mentres a indescifrábel canción das sireas extínguese

no po do teu camiño.

Relémbrote. Cando a choiva rebota contra os cristais e a brisa asubía

unha vella melodía.

Relémbrote. E as pantasmas brancas da miña mente axítanse danzando

até a penumbra.

Relémbrote. Aínda que ao abrir os ollos só existe o vacío da túa non

presencia.

Relémbrote. Porque a túa lembranza converteuse no estalido dun vidrio

que se quebra.

Relémbrote.

Relémbrote...

                               e cae a noite

                                                               coa súa secular agonía, fundida na lobreguez

dos sonidos non escoitados.

                                               Cae a noite

                                                                              e consúmese na miña derrota.

                                               Cae a infinita

                                                               e a túa lembranza descende

                                                               como unha néboa densa

                                                               húmida e fría

                                                               a sinfonía resoa

e a pantasma acósame. Mecéndome ás veces, coma no interior dunha tomba; espertándome outras, coma un diabólico temporal nacido no máis profundo abismo... aínda que sexa sempre a mesma canción, a mesma empalagosa melodía acariñando o meu cabelo, semellante ao alento xelado que nace nos sepulcros... as pálpebras que se cerran no chirriar dos infrasonidos.

Ollos fuxidíos, pés que bordean o fango.

O corazón repiquetea coma unha campá festiva.

Redobra o tambor do sangue que golpea as veas.

Pulmóns que se axitan convulsos, a a irregulares espasmos.

A armonía disólvese na tolemia do caótico, do non permisíbel:

                A língua é un cadáver fresco, de carne aínda non corrupta na tomba da miña boca, os pasos oubean sobre o empedrado do asfalto.

O berro retumba alienado, demencial. Vítores antea a lama e as ruinas.

Só ás pedras confiarei o segredo da miña morte... pero...

o pasado gris e escuro empaña os cristais de novo. Deslízase por entre as gretas é como unha hedra aloucada. Escóndese nas imaxes refrexadas nos espellos.

... E perdóanos as nosas débedas, porque

Quizais volva a cabeza cando pases ao meu lado, aínda sabendo que as nosas miradas

non se encontrarán.

                E no silencio, tras o muro, ás furtadelas, como un neno detrás dunha feitadura

seguireiche querendo.

                               (non, non sorrías aínda)

E nas turbias noites de insomnio, mentres ti durmas, dóce coma unha canción de berce, evocarei o teu riso e o teu rostro.

E murmurarei o teu nome aos arrecifes bañados de escuma... e cando chegue o verán escribireino sobre a area húmida dunha praia branca.

                Outros entenderánme... outros... Sí.

                              

                                               Susana Martínez-Conde García.

(Revista LUAR, do Instituto Eusebio da Guarda. Marzo de 1986)



:::::::::::::::::::::::::::::::::::::

(NOTA:

As respostas de Susana foron traducidas por nós ao galego: non dubidamos en facelo, visto o innegable amor pola nosa cultura que a nosa ex alumna transloce en todo momento. Con respecto á entrevista feita naquel tempo ao alcalde herculino, Sr. F. Vázquez, lamentablemente non chegamos a publicala, por causas persoais, falta de tempo debido ao complicado embarazo do primeiro fillo dunha servidora, basicamente. Pero deben constar en acta un par de datos: o trato cortés, o bo recibimento que nos brindara o rexedor da cidade, e a presenza naquela entrevista dunha nosa alumna, xunto con Susana e a que isto suscribe, Mª Antonia Folla Salorio, se non me falla a memoria. Era unha alumna moi querida por min, moi querida).

mércores, 12 de xullo de 2017

A NOSA CASA



AS GRANDES DAMAS DO ENSINO 


Mª Teresa Rodríguez Taboada


 (Mª Teresa forma parte da rondalla Xuntanza)


Empezamos esta subsección, As grandes damas do ensino,  de forma moi humana: falaremos ao primeiro daquelas persoas que temos máis preto, as que amamos e coñecemos mellor. María Teresa Rodríguez Taboada deume clase de literatura toda a vida podiamos dicir. Todo o bacharelato (que daquela empezaba en primeiro, tras o ingreso aos nove anos) e parte de C.O.U. (logo cambiara unha servidora de opción, e cambiara tamén o profesor de literatura, pasando este a ser D. Juan Rodríguez Horta). Cando estabamos en segundo de bacharelato recordo perfectamente que casara e nós, todas as alumnas da aula, participaramos no agasallo, un portarretratos de prata. Nós admirabamos e amabamos a María Teresa. Non esaxero absolutamente nada. Era un sentir unánime. Podiades pensar que eran outros tempos. Eran si, pero falando coa miña amiga Fita, cando sae este tema ela tenme dito: “Enténdote, porque a miña filla, Paula, sempre di o mesmo, que do profesorado do Instituto, a profesora de quen garda mellor lembranza é a Taboada”. Posuía todas as virtudes que desde a miña óptica fan dun ser humano un excelente docente: voz fermosísima, clara, ben entoada, cun perfecto dominio da oratoria; presenza de boa moza galaica, ben vestida, ben feitiña, elegante; coñecementos sólidos, boa base formativa, e sobre todo, dozura, cariño por nós e cariño polo traballo ben feito. A Providencia non lle concedeu fillos: nós, os alumnos, ocupamos no seu corazón ese lugar. No que eu puiden averiguar no listado dos seus ex alumnos figuran filólogas coma Concepción Delgado Corral e Carme López Taboada; poetas como Pilar Pallarés e Mª Luisa Villalta (que en paz descanse); personaxes da vida política como Isabel García Vila etc. Son só un par de exempliños porque moitísimas outros ex alumnos seus ocupan postos tamén no ensino de primaria, secundaria e na Universidade.

 (Debuxo de José Luis Martínez titulado "Brindis ante la luna" na homenaxe a Mª Teresa, Eusebio e Severino celebrada co gallo da súa xubilación o 27 de xuño de 2002)


                Mª Teresa tivo á súa vez excelentes profesores: déranlle clases, entre outros, D. Enrique Moreno Báez (con el levara Matrícula de Honra en 1º e 2º de Comúns) e en Madrid, onde fixo a especialidade, foi alumna de Dámaso Alonso, de Rafael Lapesa e de Joaquín Entrambasaguas (quen tamén lle dera Matrícula). En 1967 asina a acta de toma de posesión no Instituto Eusebio da Guarda, sendo director D. Antonio Respino e secretario D. Luis Artigas. Tivo moitos e moi bos compañeiros. Eu, falando con ela estes días, recordáballe algúns: Ana Mª Álvarez Pellitero, Luis Artigas, Tomás Barros, Mercedes Boado, Enrique Chao, Felipe Criado, V. García de la Concha, Chelo Mariño... Entón ela respondeume: Si. Coincidí con ellos y con Antonio Meijide, Julia Puga Cerdido, Felipe Herrero, Mª Luisa Tello, Josefina Varela Regal, Concepción López Lage, Encarnación Abella, Josefina Laciana, José Marco Moll, Antonio López Niño, José Barros, Juanita Castro Salcido, Angelita García, Adela Fernández Gago, Fernando Valera, Gloria de Llano, Natividad Celada de Juan, Concepción Paz, Julieta Prada, Adela Fernández Olea, Pilar García Negro, Conchita Fraga, Virgilio (que era catedrático de griego), D. Jesús y D. Victorino (prof. de religión), etc. Me apena pensar que la mayoría ha muerto. Como ha sucedido con Óscar López y Mª Carmen Romero. Todavía vive y saldré con ella pasado mañana, Mª Carmen López Durán, mi primera amiga del Instituto y mi gran amiga desde hace 50 años. Es curioso: cuando sueño, veo aquel Claustro. Estaban también Waldo Valiño y Gabriel Plata Astray. A todos ellos los invité a mi boda. Éramos una gran familia. Celebrábamos todos los acontecimientos familiares y me facilitaron y aconsejaron los comienzos de mi vida docente, en donde actuó de madrina Carmiña Muruais Lamas. También su hermana María Muruais era una gran conocedora de la legislación”.



María Teresa vén dunha boa familia ourensá. Voulle ceder de novo a ela a palabra: “Mi abuelo, Camilo Rodríguez Rodríguez (albéitar o veterinario de profesión) tenía mucha amistad con D. Ramón Otero Pedrayo (Patriarca das Letras Galegas), pero mi padre solo lo supo cuando un día que estaba siendo examinado oralmente por él en el Instituto de Orenso, D. Ramón de repente gritó: “¡Pasa, Camilo, pasa!” Mi padre entonces se giró y vio que era su padre, enterándose en ese momento de que eran tan amigos. Esto fue por el año 1932. Años más tarde mi padre fue su médico. Pero para D. Ramón siempre fue o fillo do Camiliño. Es que habían estudiado el bachillerato juntos”.




               (Fotografía de D. Ramón e Dª Fita que aparece dentro do opúsculo "Lembranza dos ex-alumnos...")

 Esta fermosa historia dáme pé para traer a colación outra das virtudes innegables de Mª Teresa: a súa xenerosidade. Así por exemplo, doou á Biblioteca do Instituto a súa espléndida biblioteca persoal; doou ao Departamento de Galego unha serie de felicitacións de D. Ramón Otero Pedrayo ao seu pai, D. José Rodríguez Portugal; eran tarxetas grandes que se intercambiaban polos seus respectivos días do seu santo e tamén polo Nadal. E tamén soubo ser xenerosa con algunhas das súas ex alumnas. Encóntrome entre esas persoas privilexiadas: en xaneiro do ano 2001, co novo milenio, cando eu xa era profesora no Instituto, agasalloume cunha carta autógrafa de D. Ramón dirixida aos seus pais, coa tarxeta impresa onde se convidaba á celebración das vodas de ouro do matrimonio de Don Ramón e Dona Fita, e mais co opúsculo Lembranza dos ex-alumnos a D. Ramón Otero Pedrayo no centenario do seu nacemento 1888-1988. Moitas grazas unha vez máis, María Teresa.


 (Autógrafo de D. Ramón dedicado aos señores Rodríguez Portugal, pais de Mª Teresa)


                Cando non existía aínda o Seminario de galego, e no Instituto se impartía Literatura española diariamente en 2º de BUP, ela e outros colegas (eran os tempos de M. José García de Miguel e de Pilar García Negro) decidiron falar dos escritores galegos un día á semana. E co diñeiro con que daquela lles obsequiaban as editoriais polos libros de texto, empezaron a comprar libros de Galaxia que depositaban na Biblioteca do Instituto.

Mª Teresa Rodríguez Taboada xubilouse no ano 2002. A día de hoxe dedícalle á música parte do seu tempo. Participa nas rondallas Xuntanza, Ategal e Orfeón herculino. Pregúntolle por outras actividades e velaquí a súa resposta: “Tú ya sabes que nunca me atrajo la investigación, ni la publicación. Para mí lo más importante fue ser docente y transmitir, con mucho amor y entusiasmo, todo lo que sabía y dar una herramienta de gozo artístico a mis alumnos. Si leían y disfrutaban yo sabía que serían buenas personas y que nunca se aburrirían. Por eso no quise seguir en Foros de Lectura tras mi jubilación. Yo me vacié en mi vida activa y ahora soy feliz con la música. Es verdad que participé durante un curso haciendo crítica de libros en Radio Voz porque me había invitado la ex alumna mía Loreto Silvoso. Y colaboré en la revista de Caixa Galicia (‘La Antorcha’) en la sección de Crítica literaria durante unos 3 ó 4 años porque no habíen quién lo hiciese y yo quise seguir difundiendo la gran satisfacción que produce la lectura de buenas obras”.

                Longos anos de feliz vida aínda para as grandes damas do ensino! Este é sincero desexo con que poñemos punto final por hoxe a este capítulo.

 (Mª Teresa, primeira pola dereita na terceira fila, foi a encargada de coordinar os actos de celebración dos cen anos de Instituto. Corría o ano 1990 e ela era daquela a Vicedirectora, sendo o Director D. Rafael Amate Marqués -q.e.p.d.-, situado na fotogradía un par de postos por riba de Mª Teresa, con camisa ou polo negro)


mércores, 5 de xullo de 2017

LENDO A...

LENDO A NÚÑEZ SINGALA



“Camiños na Auga”



Resumo:

Szymo é un neno albino que habita coa súa familia nun dos moitos poboados que salpican a paisaxe de Tanzania. A súa vida transcorre con normalidade ata que presencia de primeira man as consecuencias e perigos de ser albino na África do ocultismo, as crenzas místicas e as perigosas e abundantes bandas criminais. Tras este traumático feito, Szymo toma a decisión de partir cara un destino incerto que o leve alí onde todas as persoas sexan coma el e poida encaixar á perfección, Europa.

A viaxe de Szymo comeza por terra ata o lago Tanganyica, onde pasa un tempo traballando como pescador, ata que, farto de malos tratos, discute co seu xefe e termina no medio do lago, sen embarcación nin axuda posible. Tras un tempo nas cálidas augas do lago, Szymo é recollido por un grupo de pescadores nativos da outra beira do lago, que o acollen entre os seus e lle brindan un periodo de harmonía e felicidade que endexamais esquecerá, e durante o cal coñece o seu primeiro amor, Josephine. Non obstante, a maldade e a mesquindade humanas non entenden de fronteiras e outro grupo de caza de albinos encontra as súas próximas vítimas no poboado de Szymo, matando os fillos dunha das familias e levando consigo a Josephine, quen morre en brazos de Szymo tras ser encontrada nun estado de agonía nun bosque cercano.

Despois disto e co fin de librar do perigo aos aldeáns, Szymo volve partir, esta vez por auga cunha embarcación que recibiu do seu pai adoptivo no poboado pesqueiro. A viaxe de Szymo continúa durante longas xornadas de viaxe fluvial sen moitos incidentes, nas que a mente de Szymo comenza a acostumarse á soidade e incluso a desfrutar dela, aborrecendo e temendo o contacto con outras persoas.


 (Á caída da tarde, lago Tanganika. As fotos están tomadas de Internet)


A viaxe transcorre sen eventos fundamentais ou de gran importancia ata que Szymo atopa a Malayka, quen huía duns soldados que a perseguirán durante días por lles robar unha valiosa carga (ouro e diamantes). O albino rescata a Malayka e comeza desta forma o último tramo da viaxe por vía fluvial, que remata en Ubundu, onde as fervenzas no río Congo impiden o avance do noso protagonista. Durante este tramo, establécese un forte vínculo entre Szymo e Malayka, quenes siguen temerosos pola posible persecución a mans dos soldados que seguiran a Malayka. Unha vez en Ubundu, ambos toman un tren cara Kisangani, cidade onde residían os país de Malayka e onde se atoparían seguros. Durante o traxecto en tren, Malayka cóntalle o porqué da persecución por parte dos soldados e amósalle a súa valiosa carga.

Unha vez en Kisangani Szymo é acollido pola familia de Malayka, que lle ofrece unha estancia indefinida. Aínda así, o obxetivo inicial de Szymo vence á comodidade que o embargaba e parte de novo, con provisión e cartos provintes da familia Ngenge, cara Kinshasha en barco. Durante a viaxe coñece ao entrañable capitán Bene, quen lle ofrece quedar no barco como parte da tripulación e que, ante a negativa do albino, explícalle e facilítalle todo o necesario para chegar ata Matadi, un porto próximo ao mar.

Desta forma, Szymo faise cun pasaporte falsificado, merca as provisións necesarias e parte en tren cara Matadi, onde, mentres trata de adquirir o libro de marinería (que lle permitirá traballar nos barcos do porto), coñece ao que será a súa maior amizade, Jean-Paul. Tras unha serie de peripecias nas que Jean-Paul gana a total confianza de Szymo, ambos os dous embarcan sen coñecer o seu destino no barco de comercio Nzinga Mbandi.

Logo dunha serie de viaxes que os levan polo sur da costa occidental africana, os rapaces entablan amizade cun dos seus compañeiros de camarote, Sunday, quen lles fala dunha forma de conseguir viaxar a Europa por vía marítima.



 Mais a fortuna parece non acompañar a Szymo e Jean-Paul, quenes caen na trampa de Sunday, quedando Szymo encerrado nunha torre ata que, coa axuda das indicacións do outro compañeiro de camarote, Jean-Paul logra atopar e rescatar a Szymo. Tras este acontecemento ambos pasan a sobrevivir como poden nunha cidade, facendo acopio dos cartos que gañan en malos traballos, ata que Jean-Paul vende o diamante e a pebida de ouro, que Szymo gardaba como agasallo da familia Ngenge, nunha cidade próxima.

Grazas a iso, conseguen os cartos necesarios para custear a súa viaxe cara ás Canarias e, desta forma, cara a Europa. A viaxe resulta tremendamente dura e non todos son capaces de soportala e, unha vez chegan ao seu destino, son cruelmente devoltos a África, todos salvo Szymo, que por primeira vez se ve favorecido pola súa condición de albino.



Opinión:

Na miña opinión dende logo resulta unha lectura (como todas en principio), instrutiva e necesaria. Non obstante esta novela en particular resulta de especial interese por ter o valor dun tema que parece que esquecemos, o verdadeiro terror e malestar no que viven a maioría das persoas nas zonas conflitivas de África. A pesar de que Szymo é o exemplo máis obvio e a discriminación e persecución dos albinos resulta cruel e implacable, durante o transfondo do libro obsérvanse milleiros de situacións de pobreza e medo propias desas zonas: xente marchando dos seus fogares por falta de posibilidades, actuación de bandas criminais, discriminación, egoísmo, mesquindade e desconfianza…

O contraste entre Szymo, un neno albino de aldea que pouco comprende valores como egoísmo e odio, que non son necesarios no seu fogar, e o resto do mundo, resulta  fascinante e retrata á perfección ata que extremo podemos chegar nas condicións adecuadas para a xerminación do odio.

Valorei moitísimo tamén a parte do poboado pesqueiro do lago Tanganyica, pois pareceume un exemplo perfecto de Utopía e de como esta vese arruinada pola maldade exterior.

Por último quizáis o máis obvio é o recurso da transformación que sofre Szymo durante a súa viaxe, durante a que adquire astucia, aprende a tomar precaucións e comprende que no mundo hai moita xente boa, pero tamén moita disposta a aproveitarse dela.

En conclusión, resulta un libro extremadamente entretido, crea unha conexión empática moi eficaz do lector para con Szymo e transmite unhas ideas, valores e coñecementos que creo necesarios na sociedade actual.


David Crespo González, 4º ESO C no curso 2016-17.


 (Fervenzas Boyama, no río Congo, un dos contextos da novela que leron os alumnos do martes do Club de Lectura este curso)


[NOTAS:

O autor, Manuel Núñez Singala, recoñece _e asi o fai constar no remate da novela- que se inspirou nas noticias de prensa, é dicir, da crúa realidade. Recoñecemos tamén nós, unha vez máis, a forza que ten a realidade (creo relembrar que foi Lenin o que dixo no seu momento algo parecido, non si? Os feitos teñen moita forza). Preguntabámonos no Club de Lectura no último trimestre deste curso se algún de nós lera outros libros cuxo detonante fora unha noticia da prensa. Saltaron dous títulos á palestra, Crónica de una muerte anunciada, de G. García Márquez e  A sangue frío, de Truman Capote. Pero hai bastantes máis.

Canto ás  supersticións que ás veces en diferentes culturas e partes do planeta son xeradas por atributos, marcas ou defectos do corpo humano, daría o tema para moito. Esta dos seres albinos que trata a novela de Núñez é terrible. Nunha escala menos arrepiante, tamén os birollos, os coxos, os roxos de pelo, os zurdos, os tortos, os chepudos foron obxecto de certas formas de discriminación. Aí está o refraneiro, sen ir máis lonxe: Non hai coxo que corra nin torto que sea bo. A malquerenza cara aos tortos tamén se aprecia na frase castelá Ni que te hubiese mirado un tuerto... Castelao redímeos cando lle dá a un aquel estupendísimo ollo de vidro para que observe o mundo desde unha perspectiva literaria e humana nova.  Outro castelán: Falso por natura, cabello negro, la barba ruvia, parello a estoutro galego: Home de barba roiba cargue con el quen queira e quen poida. Podiamos seguir un pouco: en cast.,  Hombre rojo y el demuño, todo es uno; Rubicundo era Judas el traidor: ni mujer ni hombre ni perro ni gato de aquella color; Dios nos libre de un cojo, un rojo y de uno que le falta un ojo; Dios nos libre de ojos bizcos, que todo lo ven torcido; Pelirrojo, peor que cojo; Tuerto, sal de mi huerto; Cuando la rana críe pelo, serán los cojos buenos; Zurdos y cojos, denme en los ojos. E en galego: De home coxo e can rabeno, líbrenos Dios coma do demo;  Nin bo coxo, nin bo noxo; Xuntouse coxo con roxo (dous malos); Pau de coxo, pau do demo (polo mal xenio que lles apoñen). Documentamos incluso superticións contra os lunares: Mujer de lunares, mujer de pesares.

A coxeira, como a chepa, pode cambiar de polarización –como lle ocorre ao final ao protagonista, cando é salvado da deportación precisamente por ser albino-  e pasar a verse coma un atributo positivo. Recordemos a coxeira sagrada do rei celta. Respecto da chepa, seguro que oiriades falar de que tocala trae boa sorte. Na obra Os evanxeos da risa absoluta, de Antón Villar Ponte, no “terceiro tempo”, cando morre o Xordo-mudo, dille o Sin Pernas ao Abráquico: O único que non lle topou na chepa ó xorobado! E atá aquí chegamos por hoxe. Para os refráns en castelán foinos moi útil o artigo El refranero supersticioso español,  de Francisco J. Álvarez Curiel, en liña. Notas de Charo Soto].